Memede saptanan bir lezyon için izlem, biyopsi, minimal invaziv işlem veya cerrahi gerekip gerekmediği; lezyonun görüntüleme özellikleri, patoloji sonucu, boyutu, yerleşimi ve kişinin klinik durumuna göre değerlendirilir.
Meme görüntüleme ve girişimsel radyolojideki gelişmeler sayesinde bazı meme lezyonlarında klasik cerrahi dışında uygulanabilen minimal invaziv ve görüntüleme rehberliğinde yöntemler bulunmaktadır.
Bu yöntemler arasında özellikle vakum destekli eksizyon ve kriyoablasyon öne çıkar. Bununla birlikte “ameliyatsız tedavi” ifadesi her meme kitlesi için geçerli genel bir yaklaşım değildir. Öncelikle lezyonun ne olduğunun doğru şekilde belirlenmesi gerekir.
“Ameliyatsız” veya “minimal invaziv” meme işlemleri, klasik cerrahi kesi yerine genellikle görüntüleme rehberliğinde ve küçük bir giriş yoluyla gerçekleştirilen işlemleri ifade eder.
İşlemin türüne göre amaç; lezyondan doku örneği almak, uygun bir iyi huylu lezyonu çıkarmak veya hedef dokuyu ablasyon yöntemiyle etkisiz hale getirmek olabilir.
Biyopsi: Bir lezyonun tanısını belirlemek amacıyla doku örneği alınmasıdır.
Vakum destekli eksizyon: Uygun seçilmiş bazı lezyonların görüntüleme rehberliğinde çıkarılmasını amaçlayan minimal invaziv bir işlemdir.
Ablasyon: Hedef dokunun cerrahi olarak çıkarılması yerine soğuk, ısı veya farklı enerji yöntemleri kullanılarak etkisiz hale getirilmesini amaçlar.
Hayır. Memede saptanan her kitle için cerrahi veya girişimsel tedavi gerekmez.
Özellikle iyi huylu olduğu görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi ile doğrulanan bazı lezyonlar yalnızca takip edilebilir. Müdahale gereksinimi; lezyonun büyümesi, oluşturduğu şikâyetler, görüntüleme özellikleri, patoloji sonucu ve kişinin klinik özelliklerine göre değişebilir.
Fibroadenomlar memede sık görülen iyi huylu lezyonlardandır. Her fibroadenomun çıkarılması gerekmez.
Ancak büyüme gösteren, belirgin şikâyete neden olan veya klinik ve radyolojik değerlendirme sonucunda çıkarılması uygun görülen bazı fibroadenomlarda cerrahi dışındaki minimal invaziv yöntemler değerlendirilebilir.
Bu yöntemler arasında vakum destekli eksizyon ve belirli durumlarda kriyoablasyon yer alabilir.
Vakum destekli sistemler meme lezyonlarından doku örneği alınmasında kullanılabildiği gibi, uygun özellikteki bazı iyi huylu lezyonların çıkarılmasında da kullanılabilir.
İşlem sırasında lezyon ultrasonografi, mamografi, tomosentez veya uygun görüntüleme yöntemiyle hedeflenir. Küçük bir giriş yoluyla yerleştirilen vakum sistemine bağlı iğne aracılığıyla doku örnekleri alınır.
Bir lezyonun vakum yöntemiyle tamamen çıkarılmaya uygun olup olmadığı; lezyonun boyutu, yerleşimi, görüntüleme özellikleri ve patoloji sonucu dikkate alınarak değerlendirilir.
Aynı sistemler kullanılabilse de amaç farklı olabilir. Vakum biyopside temel amaç tanı için yeterli doku örneği almaktır. Vakum destekli eksizyonda ise uygun özellikteki bir lezyonun mümkün olduğunca tamamının çıkarılması hedeflenebilir.
Vakum biyopsinin nasıl uygulandığı hakkında daha fazla bilgi için Vakum Biyopsi Nasıl Yapılır? başlıklı içeriği inceleyebilirsiniz.
Kriyoablasyon, görüntüleme rehberliğinde hedeflenen dokunun kontrollü biçimde dondurulmasına dayanan perkütan bir ablasyon yöntemidir.
İşlem sırasında hedef lezyon görüntüleme yöntemiyle belirlenir ve özel bir kriyoablasyon probu lezyon içerisine yerleştirilir. Oluşturulan kontrollü dondurma alanıyla hedef dokunun canlılığının ortadan kaldırılması amaçlanır.
Kriyoablasyon açık cerrahiyle aynı işlem değildir. Uygunluğu lezyonun tipi, boyutu, yerleşimi ve patolojik özellikleri gibi birçok faktöre bağlıdır.
İyi huylu meme lezyonlarında kriyoablasyon ile meme kanserinde kriyoablasyon aynı hasta grubuna ve aynı klinik değerlendirme sürecine sahip değildir.
Kriyoablasyon, belirli özelliklere sahip ve dikkatle seçilmiş bazı meme kanseri olgularında değerlendirilebilen minimal invaziv yöntemlerden biridir.
Ancak bu durum, her meme kanserinin ameliyatsız yöntemlerle tedavi edilebileceği anlamına gelmez.
Tümörün boyutu, histolojik ve biyolojik özellikleri, görüntüleme bulguları, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve diğer tedavi seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir.
Meme kanserinde kriyoablasyon hakkında daha ayrıntılı bilgi için Meme Kanserinde Kriyoablasyon Nedir ve Kimlere Yapılabilir? başlıklı içeriği inceleyebilirsiniz.
Minimal invaziv meme işlemlerinin önemli özelliklerinden biri, işlemin görüntüleme rehberliğinde gerçekleştirilmesidir.
Hedef lezyonun ultrasonografi, mamografi, tomosentez veya MR gibi yöntemlerden hangisinde en iyi görüldüğü belirlenir ve işlem buna göre planlanır.
Böylece girişim sırasında hedef alanın konumu ve işlem bölgesi görüntüleme ile takip edilebilir.
Görüntüleme rehberliğinde meme girişimleri ve meme radyoloğunun bu süreçteki rolü hakkında Meme Radyolojisi Uzmanı Ne Yapar? içeriğinden bilgi alabilirsiniz.
Bunun tek bir cevabı yoktur. Minimal invaziv bir işlemin uygunluğu her hasta ve her lezyon için ayrı değerlendirilir.
Minimal invaziv yöntemlerin bulunması cerrahinin gereksiz olduğu anlamına gelmez.
Görüntüleme ve patoloji bulguları arasında uyumsuzluk bulunması, lezyonun özelliklerinin girişimsel yöntemlere uygun olmaması veya hastalığın yapısı nedeniyle cerrahi tedavinin gerekli görülmesi gibi durumlarda cerrahi değerlendirme ön plana çıkabilir.
Özellikle kötü huylu lezyonlarda tedavi yöntemi tek bir görüntüleme bulgusuna göre değil, multidisipliner değerlendirme sonucunda belirlenmelidir.
| Yöntem | Temel Amaç | Yaklaşım |
|---|---|---|
| Vakum biyopsi | Tanı için doku örneği alınması | Görüntüleme rehberliğinde minimal invaziv |
| Vakum destekli eksizyon | Uygun seçilmiş bazı lezyonların çıkarılması | Görüntüleme rehberliğinde minimal invaziv |
| Kriyoablasyon | Hedef dokunun kontrollü dondurulması | Görüntüleme rehberliğinde perkütan ablasyon |
| Cerrahi | Lezyonun veya gerekli dokunun operasyonla çıkarılması | Cerrahi yaklaşım |
Prof. Dr. Levent Çelik'in çalışma alanları arasında meme radyolojisi, görüntüleme rehberliğinde meme biyopsileri, vakum destekli meme işlemleri ve seçilmiş meme lezyonlarında perkütan ablasyon yöntemleri bulunmaktadır.
Meme lezyonlarında uygulanacak yöntemin belirlenmesinde görüntüleme bulguları, patolojik tanı ve kişinin klinik özelliklerinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Uygun özellikteki bazı fibroadenomlarda vakum destekli eksizyon veya farklı minimal invaziv yöntemler değerlendirilebilir. Her fibroadenom için müdahale gerekmez ve yöntemin uygunluğu bireysel olarak belirlenir.
Vakum sistemleri tanısal biyopsinin yanı sıra uygun seçilmiş bazı iyi huylu lezyonların çıkarılmasında da kullanılabilir. Lezyonun bu işleme uygunluğu boyut, yerleşim, görüntüleme ve patoloji bulgularına göre değerlendirilir.
Kriyoablasyon açık cerrahi değildir. Görüntüleme rehberliğinde hedef dokuya yerleştirilen özel bir prob aracılığıyla gerçekleştirilen perkütan bir ablasyon yöntemidir.
Bazı minimal invaziv yöntemler belirli özelliklere sahip seçilmiş meme kanseri olgularında değerlendirilebilir. Ancak bu yaklaşım her meme kanseri için uygun değildir ve tedavi kararı multidisipliner değerlendirme gerektirir.
Hayır. İyi huylu olduğu doğrulanan birçok fibroadenom yalnızca takip edilebilir. Müdahale gereksinimi lezyonun özellikleri ve kişinin klinik durumuna göre belirlenir.
Görüntüleme rehberliğinde yapılan meme girişimleri, işlemin türüne göre bu alanda deneyimli radyoloji uzmanları tarafından gerçekleştirilebilir. Tedavi planında gerektiğinde farklı uzmanlık alanlarının birlikte değerlendirmesi gerekir.
Meme biyopsileri, vakum biyopsi, fibroadenom, kriyoablasyon ve diğer meme radyolojisi konularındaki bilgilendirici içerikleri inceleyebilirsiniz.
Meme Kanseri İçeriklerine Git →
